Now you can Subscribe using RSS

Submit your Email

NAM NỮ TRONG SINH HỌC KHÁC GÌ TRONG XÃ HỘI

Nguyễn Lân

 

 


Gii tính sinh hc (sex) và gii tính xã hi (gender) là hai khái nim thường xuyên gây nhm ln, mc dù trên thc tế chúng có nhiu đim khác bit. Trong khi gii tính sinh hc liên quan đến s khác bit v th cht sinh hc thì gii tính xã hi liên quan đến cách mi người xác định bn thân mình là ai.

Gii tính sinh hc (sex): đề cp đến mt tp hp các thuc tính sinh hc người và động vt. Nó ch yếu liên quan đến các đặc đim th cht và sinh lý bao gm nhim sc th, biu hin gen, mc độ và chc năng hormone cũng như gii phu sinh sn và tình dc. Các bác sĩ da vào các đặc đim này để chỉ định gii tính khi sinh.

Ví d: khi sinh ra, nhng người được chỉ định là n có lượng estrogen và progesterone cao hơn, trong khi nhng người được chỉ định là nam có lượng testosteron cao hơn. Nhng con cái được chỉ định thường có 2 bn sao ca nhim sc th X và nhng con đực được chỉ định có mt nhim sc th X và mt nhim sc th Y.

Tuy nhiên, gii tính sinh hc không ch có hai. Mt người được gi là liên gii (intersex) khi ngay t lúc sinh ra, cơ th ca họ đã có nhng biến th v cơ quan sinh dc và nhim sc th. H có th có cơ quan sinh dc ca c nam và n, hoc có cơ quan sinh dc đặc trưng ca mt gii nhưng nhim sc th ca h li đại din cho gii còn li.

Gii tính xã hi (gender): là mt bn sc cá nhân. Nó đề cp đến vai trò, chun mc, và các mi quan h gn lin vi nam tính và “n tính. Gii tính xã hi da trên xã hi và nn văn hóa c th, nó không nht thiết phi được xác định da trên gii tính ngay khi sinh ra. Khái nim bn dng gii” đại din cho nhng suy nghĩ bên trong bn v gii tính ca mình, là cách bn nhn thc bn thân và mun được người khác xưng hô thế nào. Trong quá trình phát trin, chúng ta tìm hiu các quy tc, chun mc, k vng liên quan đến gii trong nn văn hóa đó. Nhng người nh hưởng đến quá trình đó là cha m, giáo viên, trường hc và gii truyn thông. Thông qua xã hi hóa gii, tr em bt đầu phát trin nim tin ca mình v gii và cui cùng là hình thành bn dng gii ca riêng mình.

Qua khái nim trên, có th nhn thy được s khác bit cơ bn v gii tính sinh hc và gii tính xã hi như sau:

Gii tính sinh hc (sex) được xác định v mt sinh hc và sinh lý hc da trên gii phu ca mt cá nhân khi sinh ra. Nó thường là nh phân, có nghĩa là gii tính ca mt người là nam hoc n. Nói cách khác, nó là yếu t bm sinh, được xác định ngay t khi sinh ra.

Trong khi đó, gii tính xã hi (gender) không phi sinh ra đã có, nó chu tác động ca yếu t môi trường xã hi và thường khó nhn biết hơn. Do đó, có mt s tài liu gi gii tính xã hi là mt cu trúc xã hi, xut phát t quan nim ca nn văn hóa ca h v nam tính và n tính. Dn dn, h phát trin nên bn dng gii ca riêng mình. Chng hn như nhng gì mà mt xã hi coi là ph n, da trên nhng th như nim tin và giá tr - ch không phi t nhiên, rng ph n phi mc váy và “con trai không được khóc. Cui cùng là nhng phong tc và quy ước xã hi được to nên.

Nguyễn Lân / Author & Editor

Trung tâm Tham vấn, Nghiên cứu và Phát triển Cộng đồng (CoRE) là tổ chức phi chính phủ, phi lợi nhuận được thành lập năm 2013, hoạt động dưới sự bảo trợ của Doanh nghiệp Xã hội Tea Talk Việt Nam.

Coprights @ CoRE 2013,